Lepiej zapobiegać niż leczyć. Profilaktyka depresji

Depresja jest wpisana na listę chorób psychicznych zarówno w Europie (ICD-10), jak i Ameryce Północnej (DSM-V) jako jedno z poważnych obciążeń dla zdrowia jednostki i jednocześnie przynoszące straty ekonomiczne zaburzenie. Depresję zna medycyna już od starożytności, kiedy stosowano termin „melancholia”.

Mężczyzna, depresjaPóźniej chorobę tę zawłaszczyła literatura (zwłaszcza w Romantyzmie), kiedy melancholicy byli postrzegani jako bardziej wrażliwi na Weltschmerz, podatni na krytykę i niedobre układy społeczne (mezalians). Nieco później przyszedł czas na próby określenia przyczyn depresji, czym początkowo zajęli się neurolodzy, sądząc, że choroba ta polega na zaburzeniach w układzie nerwowym.

Kiedy poszukiwania „genu depresji” nie dały spodziewanych rezultatów, do „akcji” wkroczyli psychologowie i postawili inne hipotezy, które można określić jako „egzogenne” (zewnętrzne), albo środowiskowe czy społeczne.

Dziś oba podejścia – tradycyjne stanowisko medycyny, widzącej w depresji stan nerwów oraz psychologów i antypsychiatrów, broniących praw pacjenta, są równoprawne. Istnieje pewna dziedziczna podatność na zaburzenia nastroju, ale to środowisko ostatecznie decyduje o tym, czy depresja się ujawni i kiedy oraz w jakich okolicznościach.

Jeśli w rodzinie były przypadki depresji, zwłaszcza ciężkiej, jesteśmy w grupie ryzyka, tym bardziej, że wedle szacunków w 2020 roku depresja zajmie II miejsce (po chorobach układu krążenia), jeśli chodzi o choroby cywilizacyjne, związane z postępem technicznym i degradacją środowiska.

Żeby ominąć ryzyko zachorowania do minimum, trzeba żyć zgodnie z naturą, sobą samym i pielęgnować dobre relacje, co złagodzi stres – główną przyczynę depresji. Stres aktywuje oś nadnercza-podwzgórze-przysadka i powoduje wyrzut adrenaliny.

Człowiek jest gotowy do walki lub ucieczki. Jeśli jednak oś ta jest przeciążona – może dojść do wyczerpania i w konsekwencji depresji. Zdrowy tryb życia (dieta, sporty, rezygnacja z używek) jest zalecany jako główna profilaktyka zaburzeń nastroju.

Depresja: rozpoznanie i terapia

Jak podają wiarygodne źródła, depresja w 2020 roku stanie się drugim (po chorobach układu krążenia, a przed chorobami nowotworowymi), problemem medycznym i społecznym.

Depresję często ludzie lekceważą, nazywając ją „chandrą”, „jesiennym smutkiem”, albo „dołkiem”. Tak naprawdę tylko specjaliści wiedzą, że depresja jest poważnym zaburzeniem psychicznym, wymagającym leczenia farmakologicznego (w umiarkowanych i ciężkich depresjach), a także psychoterapii i wsparcia społecznego, zwłaszcza ze strony najbliższej rodziny.

Bez leczenia depresja mija czasem po 6 miesiącach, a leczona – dużo wcześniej, bo poprawa następuje już po 2 tygodniach od włączenia odpowiedniej terapii.

Kto może zachorować na depresję?

Dziewczyna w depresjiNa depresję może zachorować praktycznie każdy, ponieważ jej przyczyną są przeważnie czynniki środowiskowe: utrata bliskiej osoby (można pomylić z żałobą, czymś naturalnym i normalnym), utrata pracy, zmiana miejsca zamieszkania, jakiekolwiek wykluczenie społeczne, zwłaszcza martwienie się na zapas „jak dożyć do końca miesiąca”?

Nie jest to zaburzenie rzadkie – różne statystyki i badania epidemiologiczne pokazują, że depresja grozi od 15 % do nawet 20% populacji, zwłaszcza w krajach średnio zamożnych, jak Polska. Gdy kraj wychodzi z biedy i pracujący są na „dorobku”, zwiększa się stres codzienny, a to negatywny stres zazwyczaj przyczynia się mocno do wystąpienia depresji.

Oczywiście, czynniki genetyczne też mają wpływ – na przykład na depresję częściej chorują kobiety, zwłaszcza samotne, często żyjące zgodnie z modą „na singla”, mające ustabilizowaną sytuację materialną, ale odczuwające apatię i pustkę „samotnego gniazda” po powrocie z pracy. Na depresję częściej chorują ludzie młodzi, zanim się „urządzą na swoim”. Z depresją związane są takie zagadnienia, jak nadużywanie alkoholu i innych substancji psychoaktywnych, narkomania, czasem bezrobocie, a nawet bezdomność i wypadnięcie poza nawias życia społecznego.

Popularne mity o depresji

Jak twierdzą psychiatrzy często rodziny i znajomi osób chorych zmuszają ich do aktywności, mówiąc „weź się w garść”, „nie poddawaj się”, podczas gdy apele te nie tylko nie służą chorym, ale na dodatek pogarszają nastrój jeszcze bardziej, utwierdzając ich, że „są do niczego”, „nic dobrego ich nie czeka”, „zasługują na karę”, „wszystko robią źle”, „czuję się nieakceptowany”, itd.

Odwodzą ich niestety często od leczenia farmakologicznego, nie wierząc, że to kwestia również biologiczna. Popularne są nadal pewne mity, że „depresja jest karą”, że „to sygnał, że źle żyjesz”.

Objawy zaburzeń nastroju

Kiedy podane niżej objawy występują bez przerwy od 2 tygodni, trzeba udać się do psychologia i/lub psychiatry, który zbada za pomocą specjalistycznych testów, czy mamy „tylko” chandrę, czy to coś więcej. Podstawowym objawem depresji jest uczucie znużenia i braku energii, a także poczucie, że „wszystko jest bez sensu”.

Osoba może doświadczać smutku, apatii albo obojętności, następuje utrata dawnych zainteresować, chory śpi całymi dniami, albo drzemie, nie ma ochoty nigdzie wychodzić „do ludzi” czy „na miasto”. Jeśli dawniej cieszyły go/ją imprezy, teraz najchętniej zaszyłaby się w koc i usnęła, czasem występują myśli o śmierci, sensie istnienia, egzystencjalne uczucie „końca”, kiedy „nic mnie już dobrego nie czeka”. Osoba chora twierdzi, że cała jej przeszłość jest zła, a ona sama zasługuje na najgorsze.

DepresjaW ciężkich depresjach mogą wystąpić problemy poznawcze (uwaga, skupienie, koncentracja, zaburzenia pamięci, które przemijają), emocjonalne (brak spontaniczności, wycofanie), problemy z nauką, studiami czy w pracy. Jak się szacuje straty ponoszone przez gospodarkę światową z powodu tylko depresji liczone są w miliardach dolarów.

Osoby chorej nie powinno się na siłę „aktywizować”, pouczać, strofować czy karać – sama choroba już to niejako czyni. Najlepiej pewne obowiązki przejąć na siebie, na jakiś czas wziąć urlop, gdzieś wyjechać. Jeśli chory prowadził życie monotonne w cyklu dom-biuro-dom, może mu pomóc wyjazd i czasowa zmiana środowiska, można też skłonić chorą do zapisywania swoich przeżyć, prowadzenia pamiętnika.

Jeśli lekarz przepisze leki, nie należy ich odrzucać – nowe leki są w pełni bezpieczne, nie uzależniają i nie zmieniają świadomości ani osobowości chorego, działają selektywnie (stąd nazwa SSRI – selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny), a takie są obecnie najczęściej przepisywane. Jeśli depresji towarzyszą urojenia, najczęściej brak wiary w siebie, poczucie winy/grzeszności, lekarz włącza jeszcze inne specjalne leki, które przywracają spokój i usuwają lęki.

Depresji często towarzyszy silny nieraz niepokój, który łagodzi też przebywanie w towarzystwie, wycieczka, spacer albo pozwolenie sobie na coś przyjemnego.

Społeczne aspekty depresji

Depresja staje się chorobą powszechną, niemal cywilizacyjną. Z powodu utraty duchowego i kulturowego wymiaru życia, skupienie na dorabianiu się i karierze, wielu zaniedbuje siebie i rodzinę, natomiast trzeba jasno rzec, że depresja nie jest grzechem, lenistwem ani udawaniem. Jest to realne zaburzenie, którego jednak nie da się wykryć w laboratorium – opracowano natomiast specjalne testy (np. test Becka), za pomocą pacjent diagnozuje niejako sam siebie.

Czasem nastąpi pomyłka i lekarz postawi diagnozę choroby somatycznej, podczas gdy ma do czynienia z depresją, czasem odwrotnie: tam, gdzie chodzi o groźną nieraz chorobę układu nerwowego, wykryje ‚depresję’. Ten pierwszy przypadek jest mniej niebezpieczny, stąd zalecenie, aby przed postawieniem diagnozy depresji wykluczyć wszelkie przyczyny organiczne.

Pamiętajmy, że wizyta u psychologa, a nawet psychiatry nie jest powodem do wstydu. Depresja jest poważnym problemem medycznym i może być już skutecznie leczona. Trzeba tylko zaufać lekarzom-specjalistom, którzy znają dziesiątki i setki przypadków depresji, mogą więc bardzo pomóc. Oczywiście, praca nad sobą, swoim charakterem, siłą woli też jest istotna. Czasem jednak człowiek musi skorzystać z fachowej pomocy i nie jest to żadna słabość.

Naturalne sposoby w leczeniu depresji

Każdego człowieka dopada czasami jakaś choroba związana z jego ciałem. Udajemy się wówczas do lekarza aby zdiagnozować co to jest. Obecnie medycyna posiada wiele urządzeń, które w bardzo szybki sposób pomagają w diagnozowaniu przyczyny bólu jakiejś jednostki naszego ciała.

Jednak istnieje taki stan chorobowy, które nie da się zdiagnozować aparaturą, ponieważ fizycznie nie dotyczy naszej cielesności. Dotyczy ona naszej psychiki. A mowa o depresji. Read more „Naturalne sposoby w leczeniu depresji”

Jak zapanować nad atakami paniki?

Każdy człowiek czasem w życiu boi się czegoś konkretnego. Lecz są w życiu ludzi takie też chwile, że człowiek boi się nie wiadomo czego. Powstaje w nim taki bliżej nieokreślony lęk i niepokój, który sugeruje nadejście czegoś złego na przykład omdlenia, czy śmierci. Lecz stan ten najczęściej szybko przechodzi i nic złego się nie dzieje, a człowiek szybko zapomina ten niemiły epizod.

Po prostu nasz organizm lubi czasem płatać nam takie figle i często wprowadzać nas w błąd.

Choć trzeba zaznaczyć, że niepokój może być spowodowany także stanem podwyższonego ciśnienia krwi lub nawet chorobą serca, jak np. niewydolnością zastawki. Read more „Jak zapanować nad atakami paniki?”

Wygraj z niekochaną depresją!

Na depresję nie ma mądrych. Atakuje ona każdego bez wyjątku. Cierpią na nią ludzie wykształceni i niewykształceni. Cierpią bogaci i mniej zamożni. Chorują ludzie młodzi i osoby w średnim, jak i podeszłym wieku.

Depresja może pojawić się po dramatycznych przejściach, co jest sytuacją zrozumiałą. Na przykład po śmierci bliskiej osoby, lub po rozwodzie, czy wyfrunięciu dzieci z rodzinnego gniazda.

Depresja może pojawić się w początkach ciąży lub w okresie po porodowym. A także w okresie menopauzy, co też jest stanem w jakimś stopniu normalnym, gdyż związanym z szalejącymi hormonami. Lecz często depresja pojawia się także bez powodu. I atakuje stopniowo, lub nawet atakuje natychmiast. Read more „Wygraj z niekochaną depresją!”